Mục lục
Từ một dược liệu đến những nghiên cứu chuyên sâu
Dây thìa canh là một trong những dược liệu được nhiều nhà khoa học Việt Nam quan tâm trong nghiên cứu về hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Trong đó, PGS.TS. Trần Văn Ơn, giảng viên Trường Đại học Dược Hà Nội, là một trong những nhà khoa học có nhiều năm nghiên cứu về cây thuốc này. Từ đặc điểm thực vật, kinh nghiệm sử dụng truyền thống đến thành phần hóa học và hoạt tính sinh học, Dây thìa canh ngày càng được tiếp cận dưới góc nhìn khoa học chuyên sâu hơn.
Và khi đi sâu vào nghiên cứu, một câu hỏi quan trọng được đặt ra: Cùng mang tên Dây thìa canh, liệu các nguồn nguyên liệu có thực sự giống nhau?
Thực tế, thành phần hóa học của dược liệu có thể chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như nguồn giống, vùng địa lý, điều kiện đất đai – khí hậu, phương pháp canh tác, thời điểm thu hái và quá trình sơ chế, bảo quản.
Điều này cũng được thể hiện trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Phytochemistry năm 2018, khi các nhà khoa học ghi nhận sự khác biệt về đặc điểm hóa học giữa các mẫu Dây thìa canh có nguồn gốc địa lý khác nhau.
Đáng chú ý, từ nguồn Dây thìa canh Việt Nam, TS. Hoàng Minh Châu cùng các nhà khoa học Việt Nam và Hàn Quốc đã phân lập được 9 hợp chất saponin mới, góp phần làm rõ hơn sự đa dạng về thành phần hóa học của dược liệu theo nguồn gốc.
Những kết quả này cho thấy, để phát triển Dây thìa canh thành nguồn nguyên liệu có chất lượng ổn định, chỉ biết tên dược liệu là chưa đủ. Cần hiểu rõ nguồn nguyên liệu, thành phần hóa học và những yếu tố có thể làm thay đổi chất lượng của dược liệu.
Từ đó, hướng nghiên cứu tiếp tục được mở rộng sang xác định các hoạt chất đáng chú ý, xây dựng quy trình chiết xuất và chuẩn hóa, trong đó Conduritol A – một hợp chất được quan tâm trong các nghiên cứu về cơ chế liên quan đến hấp thu glucose.
Nghiên cứu quốc tế về Dây thìa canh của TS Hoàng Minh Châu đăng trên tạp chí khoa học Phytochemistry.
Nói cách khác, nghiên cứu Dây thìa canh không chỉ dừng lại ở câu hỏi: “Dược liệu này có những thành phần gì?” mà còn tiến tới một câu hỏi quan trọng hơn: “Làm thế nào để kiểm soát những đặc tính đó một cách ổn định trong nguồn nguyên liệu?” Và đây chính là điểm nối giữa nghiên cứu dược liệu và chuẩn hóa nguyên liệu. Bởi nếu muốn kiểm soát chất lượng ở sản phẩm cuối cùng, thì việc kiểm soát cần bắt đầu ngay từ nơi dược liệu được trồng và thu hái.
Đó cũng là nền tảng để những tiêu chuẩn như GACP-WHO trở nên quan trọng trong quá trình phát triển vùng nguyên liệu Dây thìa canh.
GACP-WHO: Khi chất lượng bắt đầu từ cánh đồng
GACP-WHO là viết tắt của Good Agricultural and Collection Practices for medicinal plants: Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc. Theo hướng dẫn của WHO, GACP đưa ra các nguyên tắc nhằm kiểm soát chất lượng nguyên liệu cây thuốc trong quá trình trồng trọt, thu hái và một số công đoạn sau thu hoạch. Vì vậy, GACP-WHO không đơn giản chỉ là “trồng sạch”.
Đó là một hệ thống kiểm soát bắt đầu từ:
- Nguồn giống: xác định và quản lý nguồn giống phù hợp.
- Vùng trồng: quan tâm đến đất, nguồn nước và điều kiện môi trường.
- Quá trình chăm sóc: kiểm soát hoạt động canh tác và vật tư sử dụng.
- Thời điểm thu hái: lựa chọn thời điểm phù hợp với đặc điểm dược liệu.
- Sơ chế, bảo quản: hạn chế những yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng sau thu hoạch.
- Truy xuất nguồn gốc: quản lý thông tin về vùng trồng, mùa vụ và quá trình xử lý nguyên liệu.
Với dược liệu, đây là một mắt xích quan trọng. Bởi chất lượng không chỉ được kiểm tra khi nguyên liệu đã về nhà máy, mà cần được kiểm soát từ nơi cây thuốc bắt đầu phát triển.
Hải Hưng, Ninh Bình – Nơi Diabetna bắt đầu câu chuyện về nguồn nguyên liệu
Từ định hướng phát triển Dây thìa canh chuẩn hóa, Diabetna lựa chọn xây dựng vùng nguyên liệu Dây thìa canh tại Hải Hưng, Ninh Bình theo tiêu chuẩn GACP-WHO. Tại đây, câu chuyện về chất lượng không bắt đầu bằng một dây chuyền sản xuất. Nó bắt đầu từ nguồn giống, vùng trồng và quá trình chăm sóc, tiếp tục qua thu hái, sơ chế và kiểm soát nguyên liệu.
Vùng trồng Dây thìa canh chuẩn GACP – WHO của Diabetna.
Đó là cách Diabetna hướng tới một nguồn Dây thìa canh có nguồn gốc rõ ràng, quy trình được kiểm soát và chất lượng nguyên liệu ổn định hơn. Bởi với dược liệu, nếu muốn kiểm soát chất lượng ở cuối hành trình, cần bắt đầu kiểm soát từ đầu hành trình.
Vì sao Diabetna kiên trì với Dây thìa canh chuẩn hóa?
Hơn 19 năm gắn bó với Dây thìa canh là hành trình Diabetna không ngừng nghiên cứu, phát triển vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và chuẩn hóa dược liệu.
Từ những nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam đến các công trình hợp tác quốc tế, Dây thìa canh ngày càng được tiếp cận dưới nhiều góc độ: đặc điểm dược liệu, thành phần hóa học, hoạt tính sinh học và sự khác biệt theo nguồn gốc địa lý. Những nghiên cứu ấy cho thấy, muốn phát triển dược liệu bền vững, cần hiểu rõ và kiểm soát nguồn nguyên liệu một cách có hệ thống.
Đó là lý do Diabetna lựa chọn phát triển Dây thìa canh chuẩn hóa, với vùng nguyên liệu tại Hải Hưng, Ninh Bình theo tiêu chuẩn GACP-WHO.
Phía sau một sản phẩm Dây thìa canh không chỉ là một chiếc hộp, mà còn là những luống cây trên cánh đồng, người nông dân chăm sóc từng mùa vụ, các tiêu chuẩn kiểm soát vùng nguyên liệu và hành trình nghiên cứu kéo dài qua nhiều năm. Đó cũng là sự tiếp nối từ những công trình của các nhà khoa học như PGS.TS. Trần Văn Ơn, TS. Hoàng Minh Châu, sự kết nối giữa nghiên cứu trong nước và quốc tế, cùng quá trình đưa những hiểu biết về Dây thìa canh vào thực tiễn phát triển sản phẩm.
Hơn 19 năm, Diabetna vẫn kiên trì với một lựa chọn: Dây thìa canh chuẩn hóa – bắt đầu từ cánh đồng, được tiếp nối bằng nghiên cứu và được xây dựng bằng sự kiểm soát chất lượng.
Bởi giá trị của một cây thuốc không chỉ nằm ở việc nó đã được biết đến từ bao lâu, mà còn nằm ở cách chúng ta nghiên cứu, hiểu rõ và kiểm soát chất lượng của nó trên suốt hành trình từ cánh đồng đến sản phẩm.
