Mục lục
1. HbA1c là gì? Vì sao người mắc tiểu đường cần theo dõi chỉ số này?
HbA1c là chỉ số phản ánh tỷ lệ hemoglobin trong hồng cầu có gắn glucose. Khác với xét nghiệm đường huyết tại một thời điểm, HbA1c cho biết mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng gần đây.
Đây là một trong những chỉ số quan trọng giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết và điều chỉnh kế hoạch điều trị cho người mắc tiểu đường.
Khi đường huyết thường xuyên ở mức cao, glucose có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ và lớn theo thời gian. Điều này làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng tại mắt, thận, hệ thần kinh và tim mạch.
Vì vậy, kiểm soát HbA1c không chỉ hướng đến việc cải thiện một chỉ số xét nghiệm mà còn nhằm giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.
2. Giảm 1% HbA1c mang lại lợi ích gì theo nghiên cứu UKPDS?
UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study) là chương trình nghiên cứu lớn về bệnh tiểu đường type 2. Trong đó, nghiên cứu UKPDS 35 phân tích mối liên quan giữa mức đường huyết trong thời gian dài và nguy cơ xuất hiện các biến chứng ở người bệnh.
Kết quả công bố trên BMJ cho thấy mỗi mức giảm 1 điểm phần trăm HbA1c có liên quan đến những thay đổi đáng chú ý về nguy cơ biến chứng.
2.1. Giảm 37% nguy cơ biến chứng vi mạch
Biến chứng vi mạch là những tổn thương xảy ra tại các mạch máu nhỏ, có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan.
Ở người mắc tiểu đường, các biến chứng này thường gặp tại:
- Mắt: Tổn thương võng mạc do tiểu đường có thể ảnh hưởng đến thị lực.
- Thận: Tổn thương mạch máu nhỏ tại thận có thể dẫn đến bệnh thận do tiểu đường.
- Hệ thần kinh: Tổn thương thần kinh có thể gây tê bì, giảm cảm giác hoặc đau ở tay, chân.
Theo UKPDS 35, mỗi mức giảm 1 điểm phần trăm HbA1c có liên quan đến nguy cơ biến chứng vi mạch thấp hơn 37%.
Đây là con số đáng chú ý bởi những tổn thương này có thể tiến triển âm thầm. Kiểm soát đường huyết theo mục tiêu phù hợp giúp hạn chế một yếu tố nguy cơ quan trọng góp phần gây ra các biến chứng trên.
2.2. Giảm 14% nguy cơ nhồi máu cơ tim
Tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết mà còn liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Tình trạng đường huyết cao kéo dài có thể góp phần gây tổn thương mạch máu, trong khi các yếu tố như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và hút thuốc cũng làm gia tăng nguy cơ tim mạch.
Nghiên cứu UKPDS 35 ghi nhận mỗi mức giảm 1% HbA1c có liên quan đến nguy cơ nhồi máu cơ tim thấp hơn 14%.
Tuy nhiên, kiểm soát đường huyết cần đi cùng việc quản lý huyết áp, mỡ máu, cân nặng và các yếu tố nguy cơ khác để bảo vệ sức khỏe tim mạch toàn diện hơn.
2.3. Giảm 21% nguy cơ tử vong liên quan đến tiểu đường
Một kết quả đáng chú ý khác từ UKPDS 35 là mỗi mức giảm 1 điểm phần trăm HbA1c có liên quan đến nguy cơ tử vong liên quan đến tiểu đường thấp hơn 21%.
Kết quả này nhấn mạnh ý nghĩa của việc kiểm soát đường huyết bền vững, thay vì chỉ chú trọng vào những lần đo đường huyết riêng lẻ.
Người bệnh cần duy trì theo dõi sức khỏe, sử dụng thuốc theo chỉ định và điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động phù hợp. Việc kiểm soát các bệnh lý đi kèm cũng rất quan trọng trong quá trình giảm nguy cơ biến chứng.
2.4. Giảm 21% nguy cơ gặp các biến cố liên quan đến tiểu đường
Ngoài những kết quả trên, nghiên cứu còn ghi nhận mỗi mức giảm 1 điểm phần trăm HbA1c có liên quan đến nguy cơ gặp các tiêu chí biến cố liên quan đến tiểu đường thấp hơn 21%.
Đây là một nhóm kết cục tổng hợp được xác định trong nghiên cứu, không phải một biến chứng riêng lẻ.
Nhìn chung, các kết quả từ UKPDS 35 cho thấy mức đường huyết trung bình trong thời gian dài có mối liên quan chặt chẽ với nguy cơ biến chứng ở người mắc tiểu đường type 2.
3. Giảm 1% HbA1c có nghĩa là gì?
Một điểm cần phân biệt là giảm 1% HbA1c trong nghiên cứu có nghĩa là giảm 1 điểm phần trăm, không phải giảm 1% tương đối so với giá trị ban đầu.
Ví dụ, nếu HbA1c giảm từ 8% xuống 7%, mức giảm là 1 điểm phần trăm.
Đây là sự thay đổi của chỉ số xét nghiệm. Trong khi đó, các con số 37%, 14% hay 21% nêu trên phản ánh mức giảm nguy cơ tương đối được ước tính từ mối liên quan trong nghiên cứu, không có nghĩa nguy cơ tuyệt đối của mỗi người sẽ giảm đúng từng ấy phần trăm.
UKPDS 35 là nghiên cứu quan sát về mối liên quan giữa mức HbA1c trung bình theo thời gian và các biến cố sức khỏe. Vì vậy, không nên diễn giải các con số này thành cam kết rằng chỉ cần giảm HbA1c 1 điểm phần trăm thì chắc chắn sẽ tránh được biến chứng.
4. Làm thế nào để kiểm soát HbA1c hiệu quả và bền vững?
Để cải thiện HbA1c, người mắc tiểu đường cần phối hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ tập trung vào một yếu tố riêng lẻ.
- Duy trì chế độ ăn hợp lý
- Tăng cường vận động thể chất
- Theo dõi HbA1c định kỳ
- Tuân thủ phác đồ điều trị
Các kết quả từ nghiên cứu UKPDS 35 cho thấy kiểm soát đường huyết lâu dài có ý nghĩa quan trọng đối với việc giảm nguy cơ biến chứng ở người mắc tiểu đường type 2.
Bên cạnh chế độ ăn uống khoa học, vận động thường xuyên và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, TPBVSK Diabetna với Dây thìa canh chuẩn hóa giúp hỗ trợ giảm đường huyết, hỗ trợ giảm HbA1c và hỗ trợ giảm biến chứng tiểu đường.
Kiểm soát HbA1c không phải là nỗ lực trong một vài ngày, mà là hành trình lâu dài cần sự kiên trì và theo dõi đúng cách.
Nguồn tham khảo: Stratton IM, Adler AI, Neil HAW, et al. Association of glycaemia with macrovascular and microvascular complications of type 2 diabetes (UKPDS 35): prospective observational study. BMJ. 2000;321:405–412.
